Krótka odpowiedź
Zabezpieczenie kredytu to prawo, które pozwala bankowi odzyskać pieniądze, gdy firma przestanie spłacać kredyt – z majątku firmy, majątku osoby trzeciej albo od gwaranta. Umowa kredytu musi określać sposób zabezpieczenia, a bank dobiera je do kwoty, okresu, celu i oceny ryzyka firmy.
Po co bankowi zabezpieczenie
Podstawą decyzji kredytowej jest zdolność kredytowa, czyli zdolność do spłaty kredytu z odsetkami w terminach z umowy. Zabezpieczenie jej nie zastępuje: bank nie chce sprzedawać maszyn ani nieruchomości, tylko dostać raty. Zabezpieczenie ogranicza jednak stratę banku, gdy plan spłaty się nie powiedzie, dlatego wpływa na to, czy bank w ogóle udzieli kredytu, na jaką kwotę i na jakich warunkach.
Prawo bankowe wymienia sposób zabezpieczenia spłaty wśród elementów, które powinna określać umowa kredytu dla firmy. Gdy firma nie ma zdolności kredytowej, bank może udzielić kredytu tylko w szczególnych warunkach – między innymi przy ustanowieniu szczególnego sposobu zabezpieczenia i programie naprawczym (art. 70 ust. 2 Prawa bankowego). Dotyczy to też firm nowo utworzonych.
Rodzaje zabezpieczeń kredytu firmowego
Zabezpieczenia dzieli się na osobiste (odpowiada osoba, całym swoim majątkiem) i rzeczowe (odpowiada konkretna rzecz albo prawo). W kredytach dla firm najczęściej spotkasz:
- Weksel in blanco Weksel podpisany przez firmę, który bank może uzupełnić zgodnie z deklaracją wekslową. Opisuje go artykuł o wekslu in blanco.
- Hipoteka Obciążenie nieruchomości, które powstaje z wpisem do księgi wieczystej. Szczegóły w artykule o tym, jak działa hipoteka jako zabezpieczenie kredytu.
- Zastaw rejestrowy Obciążenie rzeczy ruchomej lub prawa, wpisane do rejestru zastawów; rzecz zostaje w firmie.
- Przewłaszczenie na zabezpieczenie Przeniesienie własności rzeczy na bank do czasu spłaty, przy dalszym korzystaniu z niej przez firmę.
- Cesja należności Przelew na bank wierzytelności firmy, np. od odbiorców albo z polisy ubezpieczeniowej.
- Poręczenie i gwarancja BGK Osoba trzecia (wspólnik, inna spółka) albo Bank Gospodarstwa Krajowego odpowiada za część długu.
- Pełnomocnictwo do rachunku i kaucja Bank może pobrać środki z rachunku firmy albo zablokować określoną kwotę.
Zastaw rejestrowy i przewłaszczenie porównuje artykuł zastaw rejestrowy i przewłaszczenie. Często bank żąda kilku zabezpieczeń naraz, np. weksla, hipoteki i cesji praw z polisy nieruchomości.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Jak bank dobiera zabezpieczenie
Bank patrzy na kwotę i okres kredytu, cel, historię firmy i to, co firma ma do zaoferowania. Kredyt inwestycyjny na zakup hali naturalnie zabezpiecza się hipoteką na tej hali, a kredyt na maszynę – zastawem rejestrowym albo przewłaszczeniem maszyny. Przy kredycie obrotowym częściej pojawiają się weksel, cesja należności i gwarancja BGK.
Wartości zabezpieczenia bank nie przyjmuje w pełnej wysokości. Wycenia nieruchomość czy maszynę ostrożnie, uwzględnia koszt i czas jej sprzedaży, a przy rzeczach ruchomych także utratę wartości. Dlatego zabezpieczenie warte tyle, ile kredyt, może nie wystarczyć – bank zwykle oczekuje nadwyżki.
Koszty i obowiązki związane z zabezpieczeniem
Każde zabezpieczenie ma swój koszt: wycena rzeczoznawcy, akt notarialny, opłaty sądowe za wpis hipoteki albo zastawu, ubezpieczenie obciążonego majątku z cesją praw z polisy na bank, prowizja za gwarancję. Te wydatki doliczaj do kosztu kredytu, gdy porównujesz propozycje.
W czasie trwania umowy firma ma też obowiązki: utrzymuje ubezpieczenie, nie sprzedaje obciążonych rzeczy bez zgody banku, dostarcza aktualne wyceny. Naruszenie tych warunków może być podstawą do wypowiedzenia umowy. Gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank powinien niezwłocznie powiadomić osoby, które odpowiadają za dług z tytułu zabezpieczenia, np. poręczycieli (art. 76a Prawa bankowego).
Zabezpieczenie z majątku prywatnego
Bank może poprosić o zabezpieczenie z majątku właściciela albo wspólnika: poręczenie, weksel poręczony przez wspólnika (aval), hipotekę na prywatnej nieruchomości. To nadal zabezpieczenie kredytu na cel firmowy, ale ryzyko obejmuje wtedy także majątek osobisty i rodzinę – przy wspólności majątkowej bank może wymagać zgody małżonka.
Zanim się zgodzisz, ustal z bankiem zakres odpowiedzialności, kwotę i czas obowiązywania zabezpieczenia oraz warunki jego zwolnienia. Przy wątpliwościach co do skutków dla majątku prywatnego skonsultuj umowę z prawnikiem.
Zwolnienie zabezpieczeń po spłacie
Po całkowitej spłacie bank powinien zwolnić zabezpieczenia: zwrócić weksel, wydać zgodę na wykreślenie hipoteki i zastawu, przenieść z powrotem własność rzeczy przewłaszczonych. Wykreślenie z księgi wieczystej i rejestru zastawów wymaga wniosku do sądu, więc poproś bank o potrzebne dokumenty od razu po spłacie.
Czytaj dalej
Zobacz też
Weksel in blanco
Weksel in blanco przy kredycie firmowym: czym jest, co zawiera deklaracja wekslowa, kiedy bank może go…
Hipoteka
Hipoteka jako zabezpieczenie kredytu firmowego: jak powstaje, suma hipoteki, wycena nieruchomości, hipoteka…
Zastaw i przewłaszczenie
Zastaw rejestrowy i przewłaszczenie na zabezpieczenie kredytu firmowego: co można obciążyć, jak bank się…
Poręczenie kredytu
Poręczenie kredytu firmowego: poręczenie cywilne i wekslowe (aval), za co odpowiada poręczyciel, zgoda…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy można dostać kredyt firmowy bez zabezpieczenia?
Kredyt bez żadnego zabezpieczenia zdarza się rzadko. Przy mniejszych kwotach bank może poprzestać na wekslu in blanco i pełnomocnictwie do rachunku, ale decyzja zależy od oceny firmy.
Czy bank może zażądać dodatkowego zabezpieczenia w trakcie umowy?
Tak, jeśli przewiduje to umowa – np. gdy spadnie wartość nieruchomości albo pogorszą się wyniki firmy. Sprawdź te postanowienia przed podpisaniem.
Czy zabezpieczenie wpływa na koszt kredytu?
Może wpływać, bo mocniejsze zabezpieczenie zmniejsza ryzyko banku. Samo ustanowienie zabezpieczenia też kosztuje – opłaty za wycenę, notariusza i wpisy dolicz do kosztów, gdy liczysz kredyt w kalkulatorze raty kredytu firmowego.