Krótka odpowiedź
Poręczenie kredytu firmowego to zobowiązanie osoby trzeciej, że spłaci dług, jeśli firma tego nie zrobi. Występuje jako poręczenie cywilne (umowa z bankiem na piśmie) albo wekslowe, czyli aval na wekslu firmy. Poręczyciel odpowiada zwykle solidarnie z firmą i całym swoim majątkiem, więc bank może żądać od niego zapłaty bez wcześniejszego ściągania długu od firmy.
Czym jest poręczenie
Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela wykonać zobowiązanie, gdyby dłużnik go nie wykonał (art. 876 § 1 Kodeksu cywilnego). Oświadczenie poręczyciela musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności (art. 876 § 2). Przy kredycie wierzycielem jest bank, dłużnikiem firma, a poręczycielem najczęściej jej właściciel, wspólnik, członek zarządu, członek rodziny albo spółka z tej samej grupy.
Poręczenie to zabezpieczenie osobiste: poręczyciel odpowiada całym majątkiem, a nie jedną rzeczą jak przy hipotece czy zastawie. Na tle innych form opisuje je artykuł, czym jest zabezpieczenie kredytu firmowego. Kredyt pozostaje kredytem na cel firmowy – poręczenie osoby prywatnej nie zmienia jego charakteru.
Poręczenie cywilne a wekslowe (aval)
| Cecha | Poręczenie cywilne | Poręczenie wekslowe (aval) |
|---|---|---|
| Podstawa | Kodeks cywilny, art. 876 i n. | Prawo wekslowe, art. 30–32 |
| Forma | Pisemna umowa lub oświadczenie wobec banku | Podpis na wekslu, np. ze słowem „poręczam”; sam podpis na przedniej stronie weksla też jest poręczeniem (art. 31) |
| Zakres | Według umowy; za dług przyszły tylko do wysokości z góry oznaczonej (art. 878 § 1) | Cała suma wekslowa albo jej część (art. 30) |
| Odpowiedzialność | Jak współdłużnik solidarny, jeśli umowa nie stanowi inaczej (art. 881) | Tak samo jak ten, za kogo poręczono (art. 32) |
| Droga banku | Pozew na podstawie umowy | Nakaz zapłaty z weksla w postępowaniu nakazowym |
Bank często łączy oba rodzaje: wspólnik podpisuje umowę poręczenia i poręcza weksel in blanco firmy. Zobowiązanie poręczyciela wekslowego jest ważne, nawet gdy zobowiązanie firmy jest nieważne z innej przyczyny niż wada formy (art. 32). Jak działa weksel i deklaracja wekslowa, opisuje artykuł o wekslu in blanco.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Za co odpowiada poręczyciel
O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika, czyli kapitał, odsetki i koszty. Czynność dokonana przez firmę z bankiem już po udzieleniu poręczenia nie może jednak zwiększyć zobowiązania poręczyciela (art. 879). Aneks podwyższający kredyt wymaga więc nowego poręczenia albo zgody poręczyciela.
Poręczyciel nie jest pozostawiony bez informacji. Bank powinien niezwłocznie zawiadomić go o opóźnieniu firmy (art. 880 Kodeksu cywilnego i art. 76a Prawa bankowego), a przy oprocentowaniu zmiennym – o każdej zmianie stopy (art. 76 pkt 2 Prawa bankowego). Poręczyciel może też podnosić wobec banku zarzuty, które przysługują firmie (art. 883 § 1).
Poręczyciel, który spłacił dług, wstępuje w prawa banku do wysokości zapłaty (art. 518 § 1 pkt 1). Może więc żądać zwrotu od firmy, ale w praktyce, gdy firma nie płaci bankowi, zwykle nie ma też z czego oddać poręczycielowi.
Poręczyciel w związku małżeńskim
Poręczenie podpisuje jeden małżonek, ale skutki obejmują rodzinę. Jeśli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego (art. 41 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Bez takiej zgody bank może sięgnąć tylko m.in. do majątku osobistego poręczyciela, jego wynagrodzenia i dochodów z działalności (art. 41 § 2).
Dlatego bank zwykle prosi o pisemną zgodę małżonka na poręczenie. To ważna decyzja dla obojga – przy rozdzielności majątkowej zasady są inne, a bank może poprosić o dokument, który ją potwierdza. Poręczenia kilku członków rodziny i wspólny majątek omawia strona kredyt dla firmy rodzinnej.
Zanim podpiszesz poręczenie
- Sprawdź kwotę i okres Ustal górny limit odpowiedzialności i czas trwania poręczenia. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły można odwołać, ale tylko przed powstaniem długu (art. 878 § 2).
- Sprawdź, jaki dług zabezpieczasz Poręczenie powinno dotyczyć konkretnej umowy kredytu, a nie wszystkich obecnych i przyszłych zobowiązań firmy wobec banku.
- Przeczytaj deklarację wekslową Jeśli poręczasz weksel, sprawdź, kiedy bank może go wypełnić i do jakiej kwoty.
- Oceń sytuację firmy Poproś o dane finansowe i harmonogram spłat. Poręczyciel ryzykuje tak samo jak właściciel, a często ma mniej informacji.
- Ustal warunki zwolnienia Zapytaj, kiedy bank może zwolnić poręczenie, np. po spłacie części kredytu albo po ustanowieniu innego zabezpieczenia.
Przy wątpliwościach co do skutków dla majątku prywatnego skonsultuj dokumenty z prawnikiem przed podpisem. Odpowiedzialność poręczycieli w razie upadłości firmy opisuje artykuł o tym, jak wygląda upadłość firmy a kredyt.
Czytaj dalej
Zobacz też
Cesja należności
Cesja należności jako zabezpieczenie kredytu firmowego: cesja cicha i otwarta, zakaz cesji w umowach z…
Zabezpieczenia kredytu
Zabezpieczenie kredytu firmowego: weksel, hipoteka, zastaw rejestrowy, przewłaszczenie, cesja należności…
Weksel in blanco
Weksel in blanco przy kredycie firmowym: czym jest, co zawiera deklaracja wekslowa, kiedy bank może go…
Hipoteka
Hipoteka jako zabezpieczenie kredytu firmowego: jak powstaje, suma hipoteki, wycena nieruchomości, hipoteka…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy mogę wycofać się z poręczenia po wypłacie kredytu?
Co do zasady nie bez zgody banku. Bank może zwolnić poręczyciela, jeśli dostanie inne zabezpieczenie albo uzna, że ryzyko spadło – to kwestia negocjacji.
Czy bank musi najpierw ściągać dług od firmy?
Jeśli umowa nie przewiduje inaczej, poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny i bank może żądać zapłaty bezpośrednio od niego. Niektóre umowy przewidują poręczenie subsydiarne, czyli dopiero po bezskutecznej egzekucji z majątku firmy.
Czy poręczenie wpływa na zdolność kredytową poręczyciela?
Może wpływać, bo inne banki mogą traktować poręczenie jako zobowiązanie warunkowe. Uwzględnij to, jeśli planujesz własny kredyt.