Krótka odpowiedź
Upadłość ogłasza się wobec firmy, która stała się niewypłacalna. Z dniem ogłoszenia upadłości kredyt staje się wymagalny, bank zgłasza wierzytelność syndykowi, a z zabezpieczeń rzeczowych jest zaspokajany przed innymi wierzycielami. Poręczyciele nadal odpowiadają za dług, a członkowie zarządu spółki z o.o. mogą odpowiadać osobiście, jeśli nie złożyli wniosku o upadłość we właściwym czasie.
Kiedy firma jest niewypłacalna
Upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego). Niewypłacalność to utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa domniemywa ją, gdy opóźnienie w spłacie zobowiązań przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1 i 1a).
Spółka, np. spółka z o.o., jest niewypłacalna także wtedy, gdy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten trwa ponad 24 miesiące (art. 11 ust. 2). Ocena wymaga wyliczeń według reguł ustawy, dlatego przy pierwszych sygnałach warto poprosić księgowego i doradcę restrukturyzacyjnego o analizę.
Prawo bankowe łączy z tą sytuacją krótszy termin wypowiedzenia: w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy wynosi on 7 dni zamiast 30, o ile umowa nie przewiduje dłuższego (art. 75 ust. 2). Wcześniej bank może też obniżyć niewykorzystaną kwotę kredytu (art. 75 ust. 1).
Obowiązek złożenia wniosku – 30 dni
Dłużnik musi złożyć w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do jej ogłoszenia (art. 21 ust. 1). W spółce obowiązek spoczywa na każdym, kto ma prawo prowadzić jej sprawy i ją reprezentować, czyli zwykle na członkach zarządu (art. 21 ust. 2). Dotyczy to także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą (JDG).
Osoby zobowiązane odpowiadają za szkodę wyrządzoną niezłożeniem wniosku w terminie, chyba że nie ponoszą winy. Mogą uwolnić się od odpowiedzialności, zwłaszcza gdy wykażą, że w tym terminie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ (art. 21 ust. 3).
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Restrukturyzacja zamiast upadłości
Gdy firma ma szansę przetrwać, alternatywą jest postępowanie restrukturyzacyjne. Ustawa przewiduje cztery: o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanacyjne (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Ich celem jest uniknięcie upadłości przez układ z wierzycielami (art. 3).
Dla kredytu ważna jest ochrona umów. W przyspieszonym postępowaniu układowym wypowiedzenie przez bank umowy kredytu w zakresie środków udostępnionych przed otwarciem postępowania wymaga zgody rady wierzycieli (art. 256 ust. 1 i 2). Zakres ochrony różni się w poszczególnych postępowaniach i nie obejmuje każdej sytuacji. Na czym polega porozumienie z jednym bankiem, wyjaśnia artykuł o tym, jak działa restrukturyzacja kredytu firmowego.
Co dzieje się z kredytem po ogłoszeniu upadłości
- Wymagalność Zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności jeszcze nie nadszedł, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości (art. 91 ust. 1). Bank zgłasza całą wierzytelność syndykowi.
- Klauzule umowne Postanowienia umowy, które przewidują jej zmianę albo rozwiązanie na wypadek złożenia wniosku o upadłość lub jej ogłoszenia, są nieważne (art. 83). Bank może jednak opierać się na innych podstawach, np. na zaległościach.
- Zabezpieczenia rzeczowe Sumy z likwidacji majątku obciążonego hipoteką albo zastawem przeznacza się na zaspokojenie wierzycieli zabezpieczonych na tym majątku (art. 336), po potrąceniu kosztów w granicach z art. 345. To samo dotyczy rzeczy przewłaszczonych na zabezpieczenie (art. 336 ust. 2).
- Reszta długu Część niepokryta z zabezpieczeń trafia do ogólnego podziału masy upadłości, w którym wierzyciele są zaspokajani w kolejności z ustawy.
Jak bank korzysta z zabezpieczeń poza upadłością, opisuje artykuł o tym, jak przebiega egzekucja z zabezpieczenia kredytu.
Poręczyciele i członkowie zarządu
Upadłość firmy nie zwalnia osób, które zabezpieczyły kredyt. Poręczyciel cywilny odpowiada, w braku odmiennego zastrzeżenia, jak współdłużnik solidarny (art. 881 Kodeksu cywilnego), a poręczyciel wekslowy – tak samo jak firma, za którą poręczył. Bank może więc żądać od nich zapłaty niezależnie od postępowania upadłościowego. Ryzyko poręczyciela opisuje szerzej artykuł, czym jest poręczenie kredytu firmowego.
W spółce z o.o. obowiązuje art. 299 Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże m.in., że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie z jego winy albo że wierzyciel nie poniósł szkody.
Przedsiębiorca prowadzący JDG odpowiada za długi firmy całym majątkiem, bo działalność nie jest osobną osobą prawną. W spółkach osobowych zasady odpowiedzialności wspólników zależą od rodzaju spółki.
Co zrobić, gdy pojawia się ryzyko niewypłacalności
- Policz terminy Ustal, od kiedy firma nie reguluje wymagalnych zobowiązań i czy opóźnienia przekraczają trzy miesiące.
- Zrób bilans długów Spisz wszystkich wierzycieli, kwoty, zabezpieczenia i poręczycieli.
- Skontaktuj się z doradcą restrukturyzacyjnym Oceni, czy firma ma szansę na układ, czy właściwy jest wniosek o upadłość.
- Nie faworyzuj wybranych wierzycieli Spłata jednego wierzyciela kosztem innych tuż przed upadłością może zostać zakwestionowana.
- Poinformuj bank i poręczycieli Rozmowa przed wnioskiem daje więcej możliwości niż reakcja na wypowiedzenie umowy.
Czytaj dalej
Zobacz też
Śmierć właściciela JDG
Kredyt firmy po śmierci właściciela JDG: czy dług przechodzi na spadkobierców, jak działa zarząd sukcesyjny…
Refinansowanie kredytu
Refinansowanie kredytu firmowego: kiedy przeniesienie kredytu do innego banku ma sens, jakie koszty policzyć…
Opóźnienie w spłacie
Opóźnienie w spłacie kredytu firmowego krok po kroku: odsetki za opóźnienie, wezwanie z art. 75c Prawa…
Naruszenie kowenantu
Naruszenie kowenantu w umowie kredytu firmowego: skutki zapisane w umowie, waiver, aneks zmieniający próg i…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy po upadłości spółki bank może ściągać dług od wspólników?
Sam udział w spółce z o.o. nie oznacza odpowiedzialności za jej długi. Bank może jednak żądać zapłaty od wspólnika, który poręczył kredyt albo weksel, a od członków zarządu – na zasadach art. 299 KSH.
Czy kredyt przestaje być oprocentowany po ogłoszeniu upadłości?
Zasady naliczania odsetek po ogłoszeniu upadłości i kolejność ich zaspokojenia określa Prawo upadłościowe. Szczegóły dla konkretnego kredytu wyjaśni syndyk albo prawnik.
Czy można wziąć nowy kredyt w czasie restrukturyzacji?
To możliwe, ale wymaga zgody organów postępowania i banku gotowego finansować firmę w takiej sytuacji. W praktyce oferta jest ograniczona.