Krótka odpowiedź
Weksel in blanco to weksel podpisany przez firmę, ale celowo niewypełniony – zwykle bez sumy i terminu płatności. Bank może go uzupełnić tylko zgodnie z deklaracją wekslową, czyli porozumieniem, które określa, kiedy i do jakiej kwoty wolno to zrobić. W praktyce bank sięga po weksel, gdy firma nie spłaca kredytu.
Czym jest weksel in blanco
Weksel to papier wartościowy, w którym jego wystawca bezwarunkowo zobowiązuje się zapłacić oznaczoną sumę pieniężną. Przy kredytach stosuje się weksel własny: firma (kredytobiorca) sama przyrzeka zapłatę. Prawo wekslowe wymienia elementy weksla własnego, m.in. słowo „weksel”, przyrzeczenie zapłaty określonej sumy, termin i miejsce płatności oraz podpis wystawcy (art. 101).
Weksel in blanco, nazywany w ustawie wekslem niezupełnym, ma w chwili podpisania tylko część tych elementów – najważniejszy jest podpis wystawcy. Resztę uzupełnia bank, gdy pojawi się taka potrzeba. Dzięki temu jeden dokument zabezpiecza dług, którego wysokość w dniu podpisania jeszcze nie jest znana: kapitał, odsetki, koszty.
Deklaracja wekslowa – najważniejszy dokument
Razem z wekslem podpisujesz deklarację wekslową (porozumienie wekslowe). To w niej strony ustalają, kiedy bank może weksel wypełnić, na jaką kwotę, z jaką datą płatności i jak powinien Cię o tym zawiadomić. Zwykle deklaracja odsyła do umowy kredytu: bank może uzupełnić weksel, gdy kredyt nie zostanie spłacony w terminie lub po wypowiedzeniu umowy, na kwotę zadłużenia z odsetkami i kosztami.
- Sprawdź, jaki dług zabezpiecza weksel Deklaracja powinna wskazywać konkretną umowę kredytu, a nie wszystkie obecne i przyszłe zobowiązania wobec banku.
- Sprawdź warunki wypełnienia Ustal, czy bank może uzupełnić weksel dopiero po wypowiedzeniu umowy, czy już przy pierwszym opóźnieniu.
- Sprawdź kwotę Deklaracja może określać górną granicę sumy wekslowej albo odsyłać do kwoty zadłużenia według ksiąg banku.
- Sprawdź zawiadomienie Deklaracje przewidują zwykle list polecony z informacją o wypełnieniu weksla i terminie zapłaty, więc zadbaj o aktualny adres w banku.
- Sprawdź zwrot Deklaracja powinna przewidywać zwrot albo zniszczenie weksla po spłacie kredytu.
Deklarację przechowuj razem z umową kredytu. W razie sporu to ona pokazuje, czy bank wypełnił weksel zgodnie z porozumieniem.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Co się dzieje, gdy bank wypełni weksel
Wypełniony weksel daje bankowi mocną pozycję w sądzie: na jego podstawie bank może wystąpić o nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, a ciężar wykazania, że weksel uzupełniono niezgodnie z deklaracją, spoczywa w praktyce na dłużniku. Odpowiedzialność wystawcy weksla własnego jest taka sama jak akceptanta weksla trasowanego (art. 104), a takie roszczenia przedawniają się z upływem trzech lat od dnia płatności (art. 70).
Art. 10 Prawa wekslowego chroni posiadacza weksla, który nabył go w dobrej wierze. Jeżeli weksel uzupełniono niezgodnie z porozumieniem, wobec takiego posiadacza nie możesz zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do porozumienia, chyba że nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Wobec banku, z którym podpisałeś deklarację, taki zarzut możesz podnieść. Ocena konkretnego sporu wekslowego to zadanie dla prawnika.
Poręczenie wekslowe (aval)
Bank często prosi, by weksel firmy poręczyli jej właściciele, wspólnicy albo członkowie zarządu. Takie poręczenie wekslowe, zwane awalem, może obejmować całą sumę wekslową lub jej część (art. 30 Prawa wekslowego). Poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak firma, którą poręczył, a więc także swoim prywatnym majątkiem.
Przy spółkach kapitałowych to częsty sposób, by bank sięgnął po majątek osób prowadzących firmę. Zanim podpiszesz awal, sprawdź, czy deklaracja wekslowa obejmuje także poręczyciela i jaki dług zabezpiecza. Jeśli jesteś w związku małżeńskim, bank może wymagać zgody małżonka.
Weksel in blanco na tle innych zabezpieczeń
Weksel jest tani i szybki w ustanowieniu – nie wymaga notariusza ani wpisu do rejestru. Nie daje jednak bankowi pierwszeństwa do żadnego składnika majątku, dlatego przy większych kwotach zwykle uzupełniają go zabezpieczenia rzeczowe, takie jak hipoteka czy zastaw. Przegląd form zabezpieczeń znajdziesz w artykule o tym, czym jest zabezpieczenie kredytu firmowego.
Weksel spotkasz też przy innych formach finansowania, np. kredycie w rachunku bieżącym, leasingu czy faktoringu. W każdym przypadku zasady są podobne: liczy się treść deklaracji. Jej zapisy powinny być spójne z warunkami, które opisuje umowa kredytu dla firmy.
Czytaj dalej
Zobacz też
Hipoteka
Hipoteka jako zabezpieczenie kredytu firmowego: jak powstaje, suma hipoteki, wycena nieruchomości, hipoteka…
Zastaw i przewłaszczenie
Zastaw rejestrowy i przewłaszczenie na zabezpieczenie kredytu firmowego: co można obciążyć, jak bank się…
Poręczenie kredytu
Poręczenie kredytu firmowego: poręczenie cywilne i wekslowe (aval), za co odpowiada poręczyciel, zgoda…
Cesja należności
Cesja należności jako zabezpieczenie kredytu firmowego: cesja cicha i otwarta, zakaz cesji w umowach z…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy bank może wpisać dowolną kwotę na wekslu in blanco?
Nie. Bank może uzupełnić weksel tylko zgodnie z deklaracją wekslową, która zwykle ogranicza sumę do zadłużenia z umowy kredytu. Wpisanie kwoty niezgodnej z deklaracją możesz zakwestionować wobec banku.
Co zrobić z wekslem po spłacie kredytu?
Poproś bank na piśmie o zwrot weksla in blanco albo protokół jego zniszczenia. Dopóki weksel jest w obrocie, istnieje ryzyko, że zostanie użyty.
Czy członek zarządu musi poręczyć weksel spółki?
Prawo tego nie wymaga, ale bank może uzależnić od tego decyzję kredytową. Awal to osobista odpowiedzialność, więc warto ją świadomie negocjować.