Krótka odpowiedź
Kowenanty to warunki w umowie kredytu, które firma musi spełniać przez cały okres kredytowania: utrzymanie wskaźników finansowych, przekazywanie sprawozdań, prowadzenie obrotów przez rachunek czy zakaz zaciągania nowego długu bez zgody banku. Ich naruszenie może skutkować podwyżką marży, żądaniem dodatkowego zabezpieczenia, a w poważnych przypadkach wypowiedzeniem umowy.
Czym są kowenanty i skąd się biorą
Słowo „kowenant” pochodzi z angielskiego covenant (zobowiązanie). Ustawa go nie definiuje – kowenanty to postanowienia umowne. Ich podstawą są przepisy Prawa bankowego, które pozwalają bankowi kontrolować wykorzystanie i spłatę kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 7), żądać w czasie umowy informacji o sytuacji finansowej firmy (art. 74) i reagować na niedotrzymanie warunków udzielenia kredytu (art. 75 ust. 1).
Bank udziela kredytu na podstawie obrazu firmy z dnia wniosku. Kowenanty mają sprawić, że ten obraz nie zmieni się bez wiedzy banku. Im wyższa kwota i dłuższy okres, tym bardziej rozbudowany katalog – przy małym kredycie obrotowym może to być tylko obowiązek przekazywania sprawozdań, przy finansowaniu inwestycji kilkanaście różnych zobowiązań.
Kowenanty finansowe
Kowenanty finansowe to progi wskaźników liczonych ze sprawozdań firmy. Bank sprawdza je zwykle kwartalnie albo rocznie. Najczęściej spotkasz:
- DSCR Wskaźnik pokrycia obsługi długu: ile razy środki wypracowane przez firmę pokrywają raty kapitału i odsetek w danym okresie.
- Dług netto do EBITDA Relacja zadłużenia pomniejszonego o gotówkę do zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację.
- Kapitał własny Minimalna kwota kapitału własnego albo jego udział w sumie bilansowej.
- Płynność Relacja aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych.
Kluczowe są definicje. Ta sama nazwa wskaźnika może w różnych umowach oznaczać coś innego – liczy się, co bank wlicza do długu, czy EBITDA obejmuje zdarzenia jednorazowe i na podstawie jakiego okresu wskaźnik się liczy. Poproś księgowego, by przed podpisaniem policzył wskaźniki według definicji z umowy, na danych historycznych i na planie. Jak bank czyta te dane, opisuje artykuł o tym, jak wygląda ocena kredytowa firmy przez bank.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Kowenanty pozafinansowe
Druga grupa dotyczy zachowania firmy. Typowe przykłady:
- Raportowanie – przekazywanie sprawozdań kwartalnych i rocznych, zaświadczeń o niezaleganiu z ZUS i podatkami, informacji o istotnych zdarzeniach w określonym terminie.
- Obroty na rachunku – przeprowadzanie przez rachunek w banku określonej części wpływów firmy.
- Zakaz obciążania majątku – bez zgody banku firma nie ustanawia zabezpieczeń na rzecz innych wierzycieli.
- Limit zadłużenia i dywidend – zgoda banku na nowe kredyty, pożyczki albo wypłatę dywidendy ponad określony poziom.
- Zmiana kontroli – informacja lub zgoda banku przy zmianie wspólników czy sprzedaży istotnej części majątku.
- Naruszenie innej umowy – zaległość wobec innego wierzyciela może być traktowana jak naruszenie umowy z bankiem (tzw. cross-default).
Takie zapisy ograniczają swobodę zarządu. Jeśli planujesz w najbliższych latach przejęcie, wypłatę dywidendy albo leasing, powiedz o tym bankowi przed podpisaniem i wynegocjuj odpowiednie wyjątki.
Co się dzieje po naruszeniu kowenantu
Naruszenie kowenantu nie oznacza automatycznie wypowiedzenia umowy. Umowa przewiduje zwykle stopniowanie reakcji banku:
- Wezwanie i wyjaśnienia Bank prosi o informacje i plan przywrócenia wskaźnika w określonym czasie.
- Sankcje finansowe Podwyższenie marży o określoną wartość do czasu przywrócenia wskaźnika, opłata za zmianę umowy.
- Dodatkowe zabezpieczenie Bank żąda ustanowienia dodatkowej hipoteki, poręczenia albo kaucji.
- Ograniczenie finansowania Wstrzymanie kolejnych transz albo obniżenie limitu.
- Wypowiedzenie W ostateczności bank może wypowiedzieć umowę w trybie art. 75 Prawa bankowego.
Dlatego kowenanty warto traktować jako narzędzie wczesnego ostrzegania także dla siebie. Spadek wskaźnika w kolejnych kwartałach to sygnał, by porozmawiać z bankiem, zanim dojdzie do naruszenia. Wypowiedzenie opisuje szerzej artykuł o tym, kiedy możliwe jest wypowiedzenie umowy kredytu przez bank.
Negocjowanie kowenantów i zwolnienia
Kowenanty, zwłaszcza przy większych kredytach, podlegają negocjacji. Możesz zabiegać o progi z marginesem bezpieczeństwa, dłuższy okres na usunięcie naruszenia, liczenie wskaźnika w ujęciu rocznym zamiast kwartalnego czy wyłączenie zdarzeń jednorazowych.
Gdy naruszenie jest nieuniknione, np. z powodu planowanej inwestycji, wystąp do banku z wyprzedzeniem o zwolnienie (zgodę na jednorazowe odstępstwo) albo zmianę progu w aneksie. Bank może za to pobrać opłatę, ale to zwykle lepsze niż naruszenie stwierdzone przy kontroli. Przy poważnych problemach ze spłatą rozwiązaniem bywa restrukturyzacja kredytu firmowego. Całość zapisów warto czytać na tle tego, co zawiera umowa kredytu dla firmy.
Czytaj dalej
Zobacz też
Karencja
Karencja w spłacie kredytu dla firmy: karencja w kapitale i w odsetkach, kiedy bank ją przyznaje, jak zmienia…
Wcześniejsza spłata
Wcześniejsza spłata kredytu firmowego: co mówi Prawo bankowe, dlaczego decyduje umowa, opłata za spłatę przed…
Wypowiedzenie umowy
Wypowiedzenie umowy kredytu firmowego przez bank: przesłanki z art. 75 Prawa bankowego, terminy 30 i 7 dni…
Restrukturyzacja kredytu
Restrukturyzacja kredytu firmowego: wniosek z art. 75c Prawa bankowego, formy zmiany warunków spłaty, co…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy kowenanty występują w każdym kredycie firmowym?
Prawie każda umowa zawiera przynajmniej kowenanty informacyjne, np. obowiązek przekazywania sprawozdań. Kowenanty finansowe częściej pojawiają się przy większych kwotach i dłuższych okresach.
Czy spóźnienie ze sprawozdaniem to naruszenie umowy?
Tak, jeśli umowa wyznacza termin. Zwykle skutkiem jest wezwanie albo opłata, ale powtarzające się opóźnienia osłabiają zaufanie banku przy kolejnych wnioskach.
Kto liczy wskaźniki – firma czy bank?
Najczęściej firma przekazuje dane, a bank liczy wskaźniki według definicji z umowy. Część umów wymaga od firmy oświadczenia o spełnieniu kowenantów z wyliczeniem.