Krótka odpowiedź
Po wypowiedzeniu umowy bank może sięgnąć po zabezpieczenia: prowadzić egzekucję z nieruchomości obciążonej hipoteką, zaspokoić się z przedmiotu zastawu rejestrowego, zażądać wydania rzeczy przewłaszczonej, pobrać należności z cesji albo wypełnić weksel. Sposób zależy od rodzaju zabezpieczenia i od umowy, a firma ma na niektórych etapach krótkie terminy na reakcję.
Od wypowiedzenia do zabezpieczenia
Zabezpieczenie kredytu to prawo banku do odzyskania pieniędzy z określonego majątku albo od określonej osoby, gdy firma nie spłaca długu. Bank sięga po nie zwykle po wypowiedzeniu umowy, gdy cały kredyt stał się wymagalny. Rodzaje zabezpieczeń opisuje artykuł, czym jest zabezpieczenie kredytu firmowego, a drogę od zaległości do komornika – artykuł o tym, jak przebiega windykacja kredytu firmowego.
Gdy bank ma kilka zabezpieczeń, umowy zwykle pozwalają mu wybrać, z którego skorzysta najpierw. Nie musi zaczynać od tego, które firma uważa za najmniej dotkliwe. Każda kwota odzyskana z jednego zabezpieczenia zmniejsza dług, a nadwyżka ponad dług należy do właściciela majątku.
Hipoteka – egzekucja z nieruchomości
Hipoteka pozwala bankowi dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela (art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zaspokojenie następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym (art. 75), czyli przez komornika i licytację.
Bank potrzebuje do tego tytułu wykonawczego. Często ma go szybciej, bo właściciel nieruchomości poddał się egzekucji w akcie notarialnym. Dotyczy to także osoby, która nie jest dłużnikiem, np. wspólnika, który obciążył hipoteką swój dom – może ona poddać się egzekucji z tej nieruchomości (art. 777 § 1 pkt 6 KPC).
Licytacja komornicza trwa i zwykle daje niższą cenę niż sprzedaż rynkowa. Dlatego warto zaproponować bankowi sprzedaż nieruchomości z wolnej ręki, z ceny której bank zostanie spłacony, a hipoteka wykreślona. Bank nie musi się zgodzić, ale często to rozważa. Sam mechanizm hipoteki opisuje artykuł, jak działa hipoteka jako zabezpieczenie kredytu.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Zastaw rejestrowy – egzekucja albo tryb z umowy
Wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym podlega zaspokojeniu z przedmiotu zastawu z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami (art. 20 ustawy o zastawie rejestrowym). Podstawową drogą jest sądowe postępowanie egzekucyjne (art. 21), ale umowa zastawnicza może przewidywać szybsze tryby:
- Przejęcie na własność Bank przejmuje przedmiot zastawu, gdy pozwala na to umowa i ustawa, np. przy rzeczach występujących powszechnie w obrocie (art. 22).
- Przetarg publiczny Notariusz albo komornik sprzedaje przedmiot zastawu w przetargu w terminie 14 dni od wniosku banku (art. 24).
- Zarząd przedsiębiorstwem Przy zastawie na przedsiębiorstwie jako całości bank może przejąć je w zarząd i spłacać się z dochodów, jeśli dopuszcza to umowa (art. 27).
Przewłaszczenie i cesja – według umowy
Przewłaszczenie na zabezpieczenie nie ma osobnej ustawy. Bank jest już właścicielem rzeczy, więc po wypowiedzeniu umowy kredytu żąda jej wydania i sprzedaje ją albo zatrzymuje, rozliczając wartość z długiem. Sposób wyceny, termin wydania i zwrot nadwyżki określa umowa przewłaszczenia – to ją trzeba przeczytać w pierwszej kolejności. Różnice wobec zastawu opisuje artykuł zastaw rejestrowy i przewłaszczenie.
Przy cesji należności bank zawiadamia odbiorców firmy, że mają płacić na jego rachunek. Do czasu zawiadomienia zapłata do rąk firmy jest skuteczna wobec banku (art. 512 Kodeksu cywilnego), ale po nim odbiorca zwalnia się z długu tylko płacąc bankowi. Szczegóły opisuje artykuł o tym, jak działa cesja należności jako zabezpieczenie.
Weksel, poręczyciele i gwarancja
Weksel in blanco nie daje bankowi pierwszeństwa do żadnego składnika majątku, ale szybko otwiera drogę do tytułu wykonawczego. Bank wypełnia weksel zgodnie z deklaracją i występuje o nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 2 KPC). Poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył (art. 32 Prawa wekslowego).
Poręczyciel cywilny odpowiada, w braku odmiennego zastrzeżenia, jak współdłużnik solidarny (art. 881 Kodeksu cywilnego). Bank może więc żądać zapłaty od poręczyciela bez wcześniejszej egzekucji z majątku firmy. Gdy kredyt ma gwarancję Banku Gospodarstwa Krajowego, bank kredytujący występuje do BGK o wypłatę z gwarancji na zasadach jej umowy, a BGK może potem dochodzić zwrotu od firmy.
Co zrobić, gdy bank sięga po zabezpieczenia
- Zbierz dokumenty Umowa kredytu, umowy zabezpieczeń, deklaracja wekslowa, akty notarialne i całą korespondencję z bankiem.
- Ustal terminy Sprawdź daty doręczenia zawiadomień – zwłaszcza przy zastawie rejestrowym i nakazie zapłaty terminy są krótkie.
- Sprawdź kwoty Poproś o wyliczenie długu i porównaj z umową oraz z kwotą, na którą wypełniono weksel.
- Zaproponuj sprzedaż z wolnej ręki Kupiec znaleziony przez firmę zwykle zapłaci więcej niż na licytacji, a obie strony oszczędzą czas.
- Uprzedź poręczycieli Osoby, które zabezpieczyły kredyt swoim majątkiem, powinny wiedzieć o sytuacji wcześniej niż z pisma banku.
Ocena, czy bank działa zgodnie z umową i przepisami, wymaga analizy dokumentów przez prawnika. Przy wielu wierzycielach rozważ też rozmowę z doradcą restrukturyzacyjnym.
Czytaj dalej
Zobacz też
Upadłość a kredyt
Upadłość firmy a kredyt bankowy: kiedy firma jest niewypłacalna, termin na wniosek, co dzieje się z kredytem…
Śmierć właściciela JDG
Kredyt firmy po śmierci właściciela JDG: czy dług przechodzi na spadkobierców, jak działa zarząd sukcesyjny…
Refinansowanie kredytu
Refinansowanie kredytu firmowego: kiedy przeniesienie kredytu do innego banku ma sens, jakie koszty policzyć…
Opóźnienie w spłacie
Opóźnienie w spłacie kredytu firmowego krok po kroku: odsetki za opóźnienie, wezwanie z art. 75c Prawa…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy bank może przejąć zabezpieczenie, zanim wypowie umowę?
Zwykle sięga po zabezpieczenia, gdy dług stał się wymagalny, czyli po wypowiedzeniu albo po upływie terminu spłaty. Szczegóły, np. kiedy wolno wypełnić weksel, określają umowy zabezpieczeń.
Co się dzieje, jeśli sprzedaż zabezpieczenia nie pokryje długu?
Pozostała część długu nadal istnieje. Bank może dochodzić jej z innych zabezpieczeń i z pozostałego majątku firmy.
Czy po licytacji nieruchomości dostanę nadwyżkę?
Kwota z egzekucji jest dzielona między wierzycieli według kolejności z przepisów. To, co zostanie po ich zaspokojeniu, przypada dotychczasowemu właścicielowi.