Krótka odpowiedź
Kredyt to umowa uregulowana w Prawie bankowym: udzielić go może co do zasady tylko bank, zawsze na określony cel i czas, a firma oddaje wykorzystaną kwotę z odsetkami i prowizją. Pożyczka to umowa z Kodeksu cywilnego: może jej udzielić każdy – bank, fundusz, spółka pożyczkowa, wspólnik czy znajomy – a cel i odsetki nie są obowiązkowe. Dla firmy różnica oznacza inne zasady umowy, inną ochronę i innych możliwych finansujących.
Dwie umowy, dwie ustawy
Umowę kredytu definiuje Prawo bankowe (art. 69). Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę pieniędzy na czas oznaczony i na ustalony cel, a kredytobiorca – korzystać z niej zgodnie z umową, zwrócić wykorzystaną kwotę z odsetkami i zapłacić prowizję.
Umowę pożyczki definiuje Kodeks cywilny (art. 720). Pożyczkodawca przenosi na własność pożyczkobiorcy określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a pożyczkobiorca zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość. Pożyczka jest więc umową znacznie prostszą i bardziej ogólną.
| Cecha | Kredyt | Pożyczka |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Prawo bankowe, art. 69 | Kodeks cywilny, art. 720 |
| Kto udziela | co do zasady tylko bank | każdy: bank, fundusz, firma, osoba prywatna |
| Przedmiot | wyłącznie pieniądze | pieniądze albo rzeczy oznaczone co do gatunku |
| Cel | obowiązkowy, wpisany do umowy | nieobowiązkowy, chyba że strony go ustalą |
| Odsetki i prowizja | element umowy | mogą być, ale nie muszą |
| Forma | na piśmie | przy wartości ponad 1000 zł forma dokumentowa |
Kto może udzielić kredytu, a kto pożyczki
Udzielanie kredytów jest czynnością bankową, a działalność polegającą na takich czynnościach mogą wykonywać wyłącznie banki, chyba że odrębna ustawa uprawnia inny podmiot (art. 5 Prawa bankowego). Dlatego firma pożyczkowa nie oferuje „kredytu”, nawet jeśli tak go nazywa w reklamie.
Pożyczki może udzielać każdy, także bank. Banki oferują firmom produkty nazwane pożyczkami – Prawo bankowe przewiduje, że do pożyczek udzielanych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy o zabezpieczeniu i oprocentowaniu kredytu (art. 78). Pożyczki dla firm udzielają też fundusze pożyczkowe korzystające ze środków publicznych, spółki pożyczkowe, inwestorzy prywatni, a w spółkach – często sami wspólnicy.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Cel i sposób korzystania z pieniędzy
W kredycie cel jest obowiązkowym elementem umowy. Bank sprawdza, czy pieniądze zostały wydane zgodnie z nim, i może prosić o faktury. W razie niedotrzymania warunków umowy bank może obniżyć kwotę kredytu albo wypowiedzieć umowę.
Kredyt pozwala też korzystać z pieniędzy elastycznie. Ponieważ bank „oddaje kwotę do dyspozycji”, firma może dostać limit, z którego pobiera tyle, ile potrzebuje, a odsetki płaci od wykorzystanej części. Tak działa kredyt w rachunku bieżącym. Pożyczka jest zwykle wypłacana w całości od razu, a odsetki – jeśli są – liczy się od całej kwoty.
Ochrona firmy w obu umowach
Kredyt udzielany przez bank podlega nadzorowi KNF i rozbudowanym przepisom Prawa bankowego. Bank musi m.in. ocenić zdolność kredytową, a w umowie określić warunki zmiany oprocentowania i sposób zabezpieczenia.
Przy pożyczce od podmiotu spoza sektora bankowego ochrona firmy wynika głównie z ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego, w tym limitu odsetek maksymalnych. Przepisy o instytucjach pożyczkowych i limitach kosztów dotyczą kredytu konsumenckiego, a nie pożyczek dla firm. Dlatego przed podpisaniem pożyczki tak ważne jest samodzielne policzenie kosztów i sprawdzenie zabezpieczeń – praktyczne porównanie opisuje artykuł kredyt bankowy czy pożyczka pozabankowa.
Kiedy firma sięga po pożyczkę
Pożyczka bywa sensownym uzupełnieniem kredytu, a czasem jego jedyną alternatywą.
- Pożyczka z funduszu publicznego Dla młodych firm albo tych, które nie spełniają wymogów banku. O takich rozwiązaniach piszemy w artykule pożyczki z funduszy regionalnych.
- Pożyczka od wspólnika Spółka pożycza od właściciela, np. na wkład własny do kredytu inwestycyjnego. Bank może wymagać, by taka pożyczka była spłacana dopiero po kredycie.
- Pożyczka bankowa Produkt banku o prostszej konstrukcji niż kredyt, np. bez określonego szczegółowo celu, ale z oceną zdolności i zabezpieczeniem.
Pożyczka spoza banku może mieć inne skutki podatkowe niż kredyt, np. w podatku od czynności cywilnoprawnych. Sprawdź je z księgowym przed podpisaniem umowy.
Czytaj dalej
Zobacz też
Kapitał obrotowy
Kapitał obrotowy firmy w prostych słowach: zapasy, należności, zobowiązania, cykl konwersji gotówki i…
Kredyt a płynność
Płynność finansowa firmy: czym jest luka płynności, jak powstaje przez terminy płatności i sezonowość, kiedy…
Odnawialny a nieodnawialny
Kredyt odnawialny a nieodnawialny: jak działa limit, co się dzieje po spłacie, czym jest odnowienie umowy i…
Jak dobrać kredyt
Jaki kredyt dla firmy wybrać: od celu do rodzaju kredytu, okresu spłaty i zabezpieczenia.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy pożyczka od wspólnika obniża zdolność kredytową spółki?
Może, bo to zobowiązanie spółki. Bank często traktuje ją łagodniej, gdy wspólnik zgodzi się, że nie zażąda zwrotu przed spłatą kredytu – takie zobowiązanie nazywa się podporządkowaniem.
Czy umowę pożyczki dla firmy trzeba spisać?
Przy wartości ponad 1000 zł Kodeks cywilny wymaga formy dokumentowej, np. e-maila lub skanu. W praktyce warto mieć pisemną umowę z kwotą, terminem, odsetkami i zabezpieczeniem.
Czy bank może udzielić firmie pożyczki zamiast kredytu?
Tak. Pożyczka jest jedną z czynności, które może wykonywać bank. Różni się od kredytu konstrukcją umowy, ale bank i tak ocenia firmę i ustala zabezpieczenie.