Krótka odpowiedź
Bank analizuje sprawozdanie finansowe, żeby sprawdzić trzy rzeczy: czy firma zarabia w sposób powtarzalny, ile jest już winna i czy zysk zamienia się w gotówkę. W bilansie patrzy na kapitał własny, zadłużenie, należności i zapasy, w rachunku zysków i strat – na przychody, wynik operacyjny i amortyzację. Przy księdze przychodów i rozchodów albo ryczałcie bank ma mniej danych, więc dopytuje o resztę.
Co bank dostaje do analizy
Firmy prowadzące pełną księgowość sporządzają roczne sprawozdanie finansowe na podstawie ustawy o rachunkowości. Jego podstawowe części to bilans, czyli zestawienie majątku firmy (aktywa) i źródeł jego finansowania (pasywa) na dany dzień, oraz rachunek zysków i strat, który pokazuje przychody, koszty i wynik za cały rok. Większe jednostki dołączają też rachunek przepływów pieniężnych i informację dodatkową.
Bank prosi zwykle o sprawozdania za ostatnie zamknięte lata i o dane za bieżący okres, np. wewnętrzny bilans i rachunek wyników albo sprawozdanie GUS F-01, jeśli firma je składa. Porównanie kilku okresów jest ważniejsze niż pojedyncza liczba – analityk szuka trendu. Pełną listę opisuje artykuł dokumenty do kredytu firmowego.
Rachunek zysków i strat – skąd firma bierze pieniądze
Analizę zaczyna się zwykle od wyników. Bank sprawdza:
- przychody i ich dynamikę – wzrost, spadek, sezonowość, udział największych odbiorców,
- wynik operacyjny (zysk z podstawowej działalności, przed odsetkami i podatkiem) – czy firma zarabia na tym, czym się zajmuje,
- amortyzację – koszt, który nie jest wydatkiem gotówkowym; bank dolicza ją do wyniku, licząc środki na spłatę,
- koszty finansowe – odsetki od obecnych kredytów i leasingów,
- pozostałe przychody i koszty operacyjne – tu trafiają zdarzenia jednorazowe, np. sprzedaż maszyny albo odpis należności.
Zdarzenia jednorazowe analityk zwykle wyłącza z wyniku. Zysk ze sprzedaży nieruchomości nie powtórzy się w przyszłym roku, więc nie może spłacać kredytu. Odwrotnie, jednorazowy duży koszt z dobrym wyjaśnieniem nie musi obniżać oceny. Z wyniku operacyjnego i amortyzacji bank liczy EBITDA – opisuje to artykuł dług netto do EBITDA.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Bilans – co firma ma i komu jest winna
Bilans mówi bankowi, jak firma jest finansowana i co zostałoby, gdyby coś poszło źle. Najważniejsze pozycje to:
- kapitał własny – pieniądze właścicieli i zatrzymane zyski; ujemny albo bardzo niski kapitał to sygnał ostrzegawczy,
- zobowiązania długoterminowe i krótkoterminowe – kredyty, pożyczki, leasingi, zobowiązania wobec dostawców, budżetu i pracowników,
- należności – pieniądze, które klienci są winni firmie; bank pyta, ile z nich jest przeterminowanych i czy są ściągalne,
- zapasy – towar i materiały; zbyt wysokie mogą oznaczać zalegający, trudny do sprzedania towar,
- środki trwałe – maszyny, pojazdy, nieruchomości, potencjalne zabezpieczenie kredytu.
Z tych danych bank wylicza wskaźniki zadłużenia i płynności. Te drugie opisuje artykuł wskaźniki płynności firmy.
Pozycje, które budzą pytania
Pewne zapisy w sprawozdaniu niemal zawsze wywołują pytania analityka. Warto przygotować odpowiedź z wyprzedzeniem:
- pożyczki od wspólników albo udzielone wspólnikom – bank sprawdzi, czy pieniądze nie wypływają z firmy i czy wspólnik nie zażąda nagle zwrotu,
- należności od spółek powiązanych – mogą oznaczać, że firma finansuje inne podmioty z grupy,
- duże „pozostałe” należności lub zobowiązania bez opisu,
- zmiany zasad rachunkowości, np. inny sposób wyceny zapasów, które utrudniają porównanie lat,
- zaległości wobec budżetu widoczne w zobowiązaniach.
Bank zestawi też sprawozdanie z innymi źródłami: wyciągami z rachunku, raportem BIK i deklaracjami podatkowymi. Rozbieżność między nimi wydłuża analizę albo kończy ją odmową.
Księga przychodów i rozchodów oraz ryczałt
Przedsiębiorca na księdze przychodów i rozchodów (KPiR) nie sporządza bilansu. Bank opiera się wtedy na zeznaniu PIT, podsumowaniu księgi i deklaracjach bieżących, a brakujące informacje – o zadłużeniu, należnościach, zapasach i majątku – zbiera w formularzach i oświadczeniach. Przy jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) dochód z księgi to także pieniądze właściciela na życie i podatek, więc bank odejmuje je, licząc środki na raty.
Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych ewidencja nie pokazuje kosztów, więc bank szacuje dochód albo prosi o dodatkowe zestawienia. Ten przypadek omawia strona kredyt dla firmy na ryczałcie. Gdy firma wykazała stratę, przydatna jest strona kredyt dla firmy ze stratą.
Czytaj dalej
Zobacz też
EBITDA i zadłużenie
Co to jest EBITDA i dług netto do EBITDA, jak bank liczy wskaźniki zadłużenia i kapitału własnego firmy.
Wskaźniki płynności
Wskaźniki płynności firmy: płynność bieżąca i szybka, rotacja należności, zapasów i zobowiązań w dniach.
Przepływy pieniężne
Przepływy pieniężne firmy (cash flow): czym różni się zysk od gotówki, jak czytać rachunek przepływów i jak…
Biznesplan do kredytu
Biznesplan do kredytu inwestycyjnego: co bank chce w nim zobaczyć, jak opisać założenia, prognozy i scenariusze.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy bank wymaga sprawozdania zbadanego przez biegłego rewidenta?
Wymaga go zwykle wtedy, gdy firma ma obowiązek badania z ustawy albo przy dużych kwotach kredytu. Mniejszym firmom wystarcza z reguły sprawozdanie przyjęte przez właścicieli i dane bieżące.
Czy lepiej pokazać wyższy zysk, płacąc wyższy podatek?
Decyzję podatkową podejmij z księgowym, bo zależy od całej sytuacji firmy. Pamiętaj tylko, że bank liczy zdolność z wykazanych wyników – koszty, które obniżyły zysk, obniżają też ocenę, chyba że są wyraźnie jednorazowe.
Co, jeśli ostatni rok był słaby, a bieżący jest lepszy?
Przekaż bankowi wyniki za bieżące miesiące z krótkim komentarzem. Analityk może je uwzględnić, choć część banków opiera się głównie na ostatnim zamkniętym roku.