Krótka odpowiedź
Monitoring kredytu to stała kontrola sytuacji firmy przez bank w czasie trwania umowy: przegląd sprawozdań finansowych, obrotów na rachunku, terminowości spłat, wskaźników z umowy (kowenantów) i stanu zabezpieczeń. Firma ma obowiązek przekazywać bankowi na żądanie informacje i dokumenty o swojej sytuacji (art. 74 Prawa bankowego). Zakres i terminy raportowania określa umowa kredytu.
Skąd bierze się monitoring
Prawo bankowe wymaga, by umowa kredytu określała uprawnienia banku do kontroli wykorzystania i spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 7). Kredytobiorca musi umożliwić bankowi ocenę swojej sytuacji finansowej i gospodarczej (art. 70 ust. 3), a w czasie umowy przedstawiać na żądanie potrzebne informacje i dokumenty (art. 74).
Bank udzielił kredytu na podstawie obrazu firmy z dnia wniosku. Monitoring pokazuje, czy ten obraz się nie zmienia. Jeśli kredytobiorca utraci zdolność kredytową albo nie dotrzyma warunków udzielenia kredytu, bank może obniżyć kwotę kredytu albo wypowiedzieć umowę (art. 75 ust. 1). Dlatego monitoring to nie formalność, a sposób, w jaki bank wcześnie zauważa ryzyko.
Co firma przekazuje bankowi
Konkretną listę i terminy zapisuje umowa. Najczęściej są to:
| Dokument | Jak często | Uwagi |
|---|---|---|
| Sprawozdanie finansowe albo zeznanie podatkowe | Raz w roku, w terminie z umowy | Przy pełnej księgowości często także sprawozdanie z badania, jeśli firma mu podlega |
| Wyniki okresowe | Kwartalnie albo półrocznie | Bilans i rachunek zysków i strat, w JDG podsumowanie księgi |
| Zaświadczenia z ZUS i US | Raz w roku albo na żądanie | Potwierdzenie braku zaległości |
| Informacje o zadłużeniu | Okresowo i przy zmianach | Nowe kredyty, leasingi, poręczenia |
| Polisy ubezpieczeniowe | Przy każdym odnowieniu | Z cesją praw na bank |
| Rozliczenie celu | Po wykorzystaniu kredytu | Faktury i potwierdzenia zapłaty |
| Istotne zdarzenia | Niezwłocznie | Utrata dużego klienta, spór sądowy, zmiana wspólników |
Spóźnione sprawozdanie samo w sobie bywa naruszeniem umowy i może kosztować opłatę. Powtarzające się opóźnienia gorzej świadczą o firmie niż jeden słabszy kwartał.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Obroty na rachunku i terminowość
Bank widzi rachunek firmy na bieżąco, jeśli prowadzi go sam. Śledzi, czy wpływy są regularne i odpowiadają skali działalności, czy firma nie przenosi obrotów do innego banku, mimo że umowa wymaga określonych wpływów, oraz czy na rachunek nie trafiają zajęcia komornicze albo skarbowe.
Terminowość spłat to najprostszy sygnał. Nawet krótkie, powtarzające się opóźnienia trafiają do historii kredytowej firmy, którą bank sprawdza także w bazach. Jak to wygląda z zewnątrz, opisuje artykuł o tym, czym jest BIK firmowy.
Kowenanty i zabezpieczenia
Jeśli umowa zawiera wskaźniki finansowe, np. relację długu do zysku operacyjnego albo minimalny kapitał własny, bank liczy je z danych przekazanych przez firmę. Ich rodzaje i skutki naruszenia opisuje artykuł kowenanty w umowie kredytu, a to, co robić po przekroczeniu progu, artykuł naruszenie kowenantu.
Bank pilnuje też zabezpieczeń. Może zlecić aktualizację wyceny nieruchomości, sprawdzić stan maszyn objętych zastawem albo poprosić o wykaz zapasów i należności objętych przewłaszczeniem lub cesją. Spadek wartości zabezpieczenia może skłonić bank do żądania dodatkowego, jeśli umowa to przewiduje.
Przegląd roczny
Przy większych kredytach i limitach bank raz w roku robi przegląd: analizuje nowe sprawozdanie, aktualizuje wewnętrzną ocenę ryzyka firmy, czyli rating, i sprawdza przestrzeganie umowy. Przy kredycie w rachunku bieżącym przegląd łączy się zwykle z decyzją o przedłużeniu limitu, co opisuje artykuł odnowienie kredytu w rachunku bieżącym.
Wynik przeglądu nie zmienia sam z siebie warunków trwającej umowy – może to zrobić tylko w sposób, który umowa przewiduje, np. przez marżę zależną od wskaźników. Wpływa jednak na to, jak bank rozpatrzy kolejny wniosek, aneks czy odnowienie.
Jak zorganizować monitoring w firmie
- Spisz obowiązki z umowy Wypisz wszystkie dokumenty, terminy i wskaźniki z umowy kredytu i regulaminu w jedną tabelę.
- Wyznacz osobę odpowiedzialną Jedna osoba pilnuje terminów i kontaktu z opiekunem w banku, także przy zmianie księgowego.
- Licz wskaźniki z wyprzedzeniem Sprawdzaj kowenanty na danych bieżących i prognozie, zanim zrobi to bank.
- Informuj bank wcześnie O planowanej inwestycji, nowym kredycie albo spadku wyników powiedz przed terminem raportu, nie po nim.
- Archiwizuj korespondencję Zgody, zwolnienia i wyjaśnienia banku przechowuj razem z umową.
Jeśli prognoza pokazuje, że firma nie spełni warunków umowy, porozmawiaj z bankiem o zmianie zapisów – zwykle w drodze aneksu, co opisuje artykuł aneks do umowy kredytu.
Czytaj dalej
Zobacz też
Aneks do umowy
Aneks do umowy kredytu firmowego: kiedy jest potrzebny (harmonogram, zabezpieczenie, karencja, okres), ile…
Odnowienie limitu
Odnowienie kredytu w rachunku bieżącym: jak bank przegląda limit przed końcem okresu, jakie dokumenty…
Wniosek kredytowy
Wniosek o kredyt dla firmy: jakie dane zawiera, jak opisać cel, kwotę i źródło spłaty, jakich błędów unikać i…
Rozmowa z bankiem
Jak rozmawiać z bankiem o kredycie dla firmy: przygotowanie do spotkania, pytania do doradcy, co da się…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy bank może sprawdzić firmę na miejscu?
Może, jeśli umowa to przewiduje, a przy kredytach inwestycyjnych wizyta lub inspekcja jest częsta. Kredytobiorca musi umożliwić bankowi kontrolę wykorzystania i spłaty kredytu.
Czy monitoring dotyczy też małych kredytów?
Tak, choć w prostszej formie. Przy małym kredycie obrotowym bank opiera się głównie na rachunku firmy, terminowości spłat i bazach, a sprawozdania prosi raz w roku albo przy odnowieniu.
Co, jeśli wyniki firmy się pogorszą?
Powiedz o tym bankowi, zanim wyjdzie to w raporcie, i przedstaw plan. Wcześnie podjęta rozmowa daje więcej możliwości, np. zwolnienie z kowenantu albo zmianę harmonogramu.