Krótka odpowiedź
Opłata za gotowość (prowizja od niewykorzystanej kwoty kredytu) to wynagrodzenie banku za to, że trzyma do dyspozycji firmy pieniądze, z których firma w danym okresie nie korzysta. Pojawia się w limitach w rachunku bieżącym, liniach kredytowych i kredytach wypłacanych w transzach. Liczy się ją zwykle jako procent w skali roku od niewykorzystanej części, za okres, w którym pozostawała niewykorzystana.
Za co bank pobiera opłatę za gotowość
Gdy bank przyznaje firmie limit albo zobowiązuje się wypłacić kredyt w transzach, musi być gotowy wypłacić całą kwotę w każdej chwili. Utrzymuje na ten cel płynność i kapitał – także wtedy, gdy firma nie sięga po pieniądze. Za tę gotowość pobiera opłatę.
W umowach i taryfach opłata ta nosi różne nazwy: prowizja za gotowość, prowizja od niewykorzystanej kwoty kredytu, prowizja od niewykorzystanego limitu, a w umowach na wzór angielski – commitment fee. Mechanizm jest ten sam: podstawą jest kwota przyznana, ale niewykorzystana.
Nie myl jej z prowizją za udzielenie kredytu (jednorazową, od całej kwoty) ani z prowizją za odnowienie limitu. Ogólny przegląd opłat znajdziesz w artykule o tym, czym jest prowizja za udzielenie kredytu.
Gdzie się pojawia
- Kredyt w rachunku bieżącym – firma ma limit na rachunku i korzysta z niego w zależności od potrzeb. Odsetki płaci od debetu, a opłatę za gotowość od reszty limitu. Produkt opisuje strona kredyt w rachunku bieżącym.
- Linia kredytowa i linia wielocelowa – jeden limit na kilka produktów, np. kredyt, gwarancje, akredytywy. Opłata może dotyczyć niewykorzystanej części całej linii; więcej na stronie linia wielocelowa dla firmy.
- Kredyt obrotowy odnawialny – podobnie jak limit w rachunku, choć wypłaty odbywają się na wniosek.
- Kredyt inwestycyjny w transzach – bank wypłaca pieniądze etapami, np. na kolejne faktury za budowę. Do czasu wypłaty ostatniej transzy niewypłacona kwota może być objęta opłatą za gotowość.
Nie każda umowa ją przewiduje. Część banków zamiast niej pobiera wyższą prowizję za udzielenie albo odnowienie limitu – liczy się więc łączny koszt.
Szukasz kredytu dla firmy?
Opisz cel i kwotę – odpowiedzą partnerzy z opublikowanej listy.
Jak się ją liczy – przykład w limicie
Opłatę liczy się zwykle od średniego niewykorzystanego salda w okresie rozliczeniowym (np. miesiącu albo kwartale), według stawki rocznej z umowy, proporcjonalnie do liczby dni.
Przykład pokazuje dwie rzeczy. Po pierwsze, opłata za gotowość jest zwykle niewielka w porównaniu z odsetkami. Po drugie, za limit „na zapas”, z którego firma prawie nie korzysta, płaci się mimo to – im większy niewykorzystany limit, tym wyższa opłata.
Przykład w kredycie wypłacanym w transzach
Przy inwestycji opłata za gotowość działa podobnie, ale w czasie wypłat.
Przy kredycie budowlanym warto więc realnie zaplanować harmonogram wypłat i zapytać, czy bank pobiera opłatę od całej niewypłaconej kwoty, czy dopiero po upływie określonego terminu. O wypłatach w transzach pisze artykuł o tym, jak wygląda uruchomienie kredytu.
Jak ograniczyć ten koszt
- Dopasuj wysokość limitu do potrzeb. Policz, jaki debet firma rzeczywiście osiąga w szczycie sezonu, i dodaj rozsądny zapas zamiast brać „ile bank da”.
- Rozważ limit zmniejszający się albo sezonowy. Część banków godzi się na wyższy limit tylko w miesiącach zwiększonego zapotrzebowania.
- Zapytaj o progi. Umowa może zwalniać z opłaty, jeśli średnie wykorzystanie przekroczy określony procent limitu.
- Porównuj całość. Niska opłata za gotowość przy wysokiej prowizji za odnowienie może kosztować więcej niż odwrotny układ, więc licz łączny koszt roczny.
Przy odnowieniu limitu przejrzyj wykorzystanie z ostatniego roku. Jeśli limit był przez większość czasu w dużej części pusty, możesz zaproponować jego zmniejszenie. Ratę kredytów spłacanych w ratach policzysz w kalkulatorze raty kredytu firmowego; dla limitu odnawialnego wystarczy rachunek jak w przykładzie.
Czytaj dalej
Zobacz też
Kredyt w euro
Kredyt w euro dla firmy: kiedy ma sens, ryzyko kursowe i hedging naturalny, EURIBOR, przewalutowanie i spread…
RRSO i roczny koszt
RRSO kredytu firmowego: dlaczego bank nie musi go podawać firmie i jak samemu policzyć roczny koszt kredytu z…
Oprocentowanie kredytu
Jak działa oprocentowanie kredytu dla firmy: wskaźnik referencyjny i marża, stopa stała i zmienna, od czego…
WIBOR a kredyt firmowy
WIBOR a kredyt firmowy: jak wskaźnik wpływa na ratę, harmonogram wygaszania WIBOR, czym jest POLSTR i co…
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy opłata za gotowość jest pobierana, gdy w ogóle nie korzystam z limitu?
Jeśli umowa ją przewiduje – tak, wtedy od całego limitu. To częsty powód, by nie utrzymywać dużego limitu tylko „na wszelki wypadek”.
Jak często bank pobiera opłatę za gotowość?
Zależy to od umowy: miesięcznie, kwartalnie albo z dołu za okres rozliczeniowy. Sprawdź też, od jakiego salda bank ją liczy – średniego czy na koniec dnia.
Czy opłatę za gotowość można negocjować?
Można o nią zapytać razem z innymi warunkami limitu. Bank patrzy zwykle na całą relację: obroty na rachunku, wykorzystanie limitu i ryzyko firmy.